گرانی در بازار، رکود در صنعت

به گزارش صدای بورس، بررسی آمار عرضه و تقاضای محصولات پلیمری در بورس کالای ایران طی هفت‌ماهه امسال در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، نشان‌دهنده کاهش حجم عرضه و تقاضا در کنار افزایش چشمگیر قیمت‌هاست. نکته مهم در این مقایسه، کاهش بیشتر تقاضا نسبت به عرضه و در نتیجه بهبود نسبی نسبت عرضه به تقاضاست؛ هرچند این تغییر لزوماً به معنای رونق بازار یا رفع محدودیت‌های تأمین مواد اولیه نیست.
بر اساس نمودار همراه، عرضه محصولات پلیمری در هفت‌ماهه امسال به حدود ۲.۵ میلیون تن رسیده که در مقایسه با ۳.۲۸ میلیون تن مدت مشابه سال گذشته، کاهش ۲۳.۱ درصدی را نشان می‌دهد. در بخش تقاضا نیز حجم درخواست خرید از حدود ۴.۵۹ میلیون تن به ۳.۲۸ میلیون تن کاهش یافته است. به این ترتیب، تقاضا با افت ۲۸.۵ درصدی مواجه شده که حدود ۵.۴ واحد درصد بیشتر از میزان کاهش عرضه است. این مسئله نشان می‌دهد که افت تقاضا در بازار محصولات پلیمری شدیدتر از افت عرضه بوده و بخشی از فشار تقاضای موجود در بازار نسبت به سال گذشته تعدیل شده است.
در این بین یکی از شاخص‌های مهم برای بررسی وضعیت بازار محصولات پلیمری، نسبت عرضه به تقاضاست. این شاخص نشان می‌دهد چه سهمی از تقاضای ثبت‌شده در بورس کالا از طریق عرضه محصولات پوشش داده شده است. محاسبات این شاخص برای دو دوره مورد بررسی نشان می‌دهد در هفت ماهه سال قبل ۷۱.۴ درصد از کل تقاضای ثبت شده در بورس کالا برای محصولات پلیمری پاسخ داده شده که این رقم برای امسال به ۷۶.۸ درصد رسیده است. به عبارت دیگر، نسبت پوشش تقاضا از طریق عرضه در سال جاری بهبود یافته است. این اتفاق عمدتاً به دلیل کاهش بیشتر تقاضا نسبت به عرضه رخ داده است. با این حال، همچنان حدود ۲۳.۲ درصد از تقاضای ثبت‌شده در سال جاری با عرضه انجام‌شده پوشش داده نشده است؛ در حالی که این شکاف در سال گذشته حدود ۲۸.۶ درصد بود.
نکته قابل‌توجه، کاهش حدود ۵۵۳ هزار تنی شکاف میان عرضه و تقاضاست. این موضوع نشان می‌دهد اگرچه حجم عرضه کاهش پیدا کرده، اما به دلیل افت شدیدتر تقاضا، عدم تعادل میان عرضه و تقاضا نسبت به سال گذشته کمتر شده است.
در مقابل کاهش حجم عرضه و تقاضا، قیمت محصولات پلیمری رشد قابل‌توجهی داشته است. بر اساس آمارها میانگین قیمت پایه محصولات پلیمری از ۷۲,۵۰۰ تومان در هفت‌ماهه سال گذشته به ۱۹۶,۶۱۵ تومان در سال جاری رسیده که معادل رشد ۱۷۱.۲ درصدی است. همچنین میانگین قیمت پایانی معاملات از ۷۸,۶۱۴ تومان به ۲۱۹,۶۷۰ تومان افزایش یافته و رشد ۱۷۹.۴ درصدی را تجربه کرده است. به عبارتی میانگین رقابت قیمتی برای محصولات در این مدت ۱۱.۷ درصد بوده درحالیکه این رقم سال قبل ۸ درصد بوده است. این رشد قابل‌توجه قیمت‌ها را می‌توان در ارتباط با عواملی مانند افزایش نرخ ارز، تغییر قیمت‌های جهانی محصولات پتروشیمی، تورم و تغییر مبانی قیمت‌گذاری محصولات تحلیل کرد. نکته مهم آن است که رشد قیمت پایانی از رشد قیمت پایه بیشتر بوده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد رقابت در معاملات نیز بر افزایش قیمت نهایی اثرگذار بوده است.
رشد بیش از ۱۷۰ درصدی قیمت‌ها در کنار افت نزدیک به ۳۰ درصدی تقاضا می‌تواند نشانه‌ای از کاهش قدرت خرید صنایع پایین‌دستی و افزایش فشار هزینه‌ای بر تولیدکنندگان محصولات نهایی باشد. در واقع، بازار محصولات پلیمری با دو روند هم‌زمان مواجه است: از یک طرف کاهش شکاف عرضه و تقاضا و از طرف دیگر افزایش شدید هزینه تأمین مواد اولیه. به عبارتی تصویر بازار پلیمر در هفت‌ماهه امسال بیش از آنکه نشان‌دهنده رونق معاملات باشد، بیانگر کوچک‌تر شدن حجم تقاضا، افزایش سطح قیمت‌ها و بهبود نسبی توازن عرضه و تقاضا در شرایط رکودی است.